اولين پيدايش مو در منطقه ابروها، لب بالا و چانه در حدود هفته 9 زندگي جنيني است و در هفته 22 تقريباً تمام پيازهاي مو بجود مي آيد. بطور كلي در طي زندگي هيچگاه پياز مو ايجاد نمي شود و اين مسئله كذب محض بودن تبليغات سوء شامپوها و ساير محلولها و داروهاي شيميايي را برملا مي كند. يعني هيچ شامپويي وجود ندارد كه موي جديد ايجاد نمايد بلكه فقط و فقط مرحله رشد مو را كوتاه تر و مرحله باقي ماندن مو را طولاني تر مي كنند.
در پوست ناحيه سر 100 هزار فوليكول مو وجود دارد كه تا آخر عمر ثابت است! البته اگر كنده شود مسلماً كمتر مي شود ولي بخودي خود بر خلاف تصور عامه اصلاً مو كم نمي شود بلكه از ترمينال به ولوس تبديل مي شود و اين مسئله بخوبي در افراد طاس مشخص است كه موهاي ريز و نرم در ناحيه بي مو وجود دارد.
مراحل رشد مو:
مو سه مرحله رشد دارد: آناژن (فاز رشد مو)، كاتاژن (مرحله استراحت) و تلوژن (فاز ريزش مو). در موحله سوم موي جديد در محل موي قبلي شروع به رشد مي كند كه آنرا بالا زده پس موي قبلي مي ريزد و موي جديد ظاهر مي شود. ولي هيچوقت پياز (فوليكول) مو كه سازنده موي جديد در داخل پوست است از بين نمي رود و ريخته نمي شود. يعني در فردي كه دچار طاسي كامل شده تعداد مو با موهاي بچگي او يكسان است!
روزانه بطور متوسط 70 مو در سر در حال تلوژن هست پس بطور معمول هر روز بين 70 تا 110 شاخه مو مي ريزد و اين كاملاً طبيعي است. حال اگر تلوژن كانت زيادتر يا طول فاز آن كوتاهتر شود ريزش مو هم بيشتر مي شود و اگر فازهاي رشد مو و بخصوص فاز كاتاژن طولاني تر شود مسلماً ريزش مو كمتر مي شود و اين فلسفه شامپوهاي ضد ريزش مو است. رشد معمول مو روزانه 2/. تا 3/. ميلي متر است و حداكثر رشد مو در طول زندگي فرد 20 تا 70 سانت است. عمر موها در فاز آناژن حدود 1000 روز و در فاز كاتاژه 30 روز و در تلوژن 100 روز است.
انواع مو:
بسته به مرحله تكاملي سه نوع مو داريم. لانوگو Lanugo، ولوس Vellus و ترمينال Terminal. لانوگو همان موهاي ريز و نازك اوليه است كه بر بدن جنين ايجاد مي شود و بطور طبيعي در داخل رحم از بين مي رود. موهايي كه بعد از تولد ايجاد مي شوند عبارتند از موهاي ولوس كه موهايي نازك و نرم هستند و موهاي ترمينال كه زبر و بلند هستند. موهاي ولوس بعد از بلوغ تحت تأثير هورمونها به موهاي ترمينال تبديل مي شوند. پس موهاي ترمينال همان موهايي هستند كه در نواحي 11 گانه آندروژنيك ايجاد مي شوند. (لب بالا و چانه در صورت، سينه، بالاي شكم، پشت بين دو كتف، سطح داخلي رانها، سطح خارجي بازوها ، ناحيه ژنيتال ، زير بغل و …)
موهاي ولوس در همه افراد وجود دارد بخصوص در خانمها و بچه ها. ولي همه موهاي ولوس تبديل به ترمينال نمي شود. در خانم ها بجز موهاي ناحيه صورت و بالاي شكم در بقيه نواحي 11 گانه، ولوس تحت تأثير مقدار كم هورمونهاي جنسي تبديل به ترمينال مي شوند و در بچه ها هيچوقت اين امر رخ نمي دهد چون هورمونهاي جنسي بعد از بلوغ مؤثر هستند و زياد مي شود. البته نوع ديگري از مو نيز وجود دارد كه اصلاً تحت تأثير هورمونهاي جنسي نيستند كه شامل موهاي ناحيه ابرو و مژه كه از تولد تا مرگ وجود دارد.
انواع كم موئي (طاسي):
1- طاسي مردانه (ميل پترن آندروژنيك آلوپسيا)
2- طاسي زنانه (آلوپسي آندروژنيك منتشر)
3- آلوپسي آره آتا
4- انواع ديگر
طاسي يك بيماري مولتي فاكتوريال است و يك دليل مشخص و خاص ندارد.
1- تغذيه: كمبود مزمن و طولاني مدت پروتئين، روي، آهن و …
2- بيماريهاي غددي مانند گواتر پركار و كم كار، كم كاري غدد پارا تيروئيدي و …
3- بيماريهاي مزمن مانند سل، ديابت، لوپوس، بيماريهاي جنسي، حصبه، و …
4- ژنتيك
5- هورمونهاي جنسي
6- داروها مانند ضد تيروئيدي، ويتامين A به مقدار زياد، سيكلوسپورين، ضد لخته، داروهاي شيمي درماني، ترفنادين، اشعه ايكس و نمك تاليوم موجود در سم موش!!
7- استرس ها و فشارهاي رواني
طاسي مردانه و زنانه:
موهاي ناحيه سر با وجوديكه رشد غير وابسته به آندروني دارند ولي داراي گيرنده هورمونهاي جنسي هستند. به همين دليل اين هورمونها مي توانند بر رشد آنها اثر بگذارند البته در مقدار زياد هورموني. در مردان بخش هاي جلو و اطراف و مركز سر داراي گيرنده هستند ولي در زنان تمام موهاي ناحيه سر داراي گيرنده آندروژني مي باشند!
تحت تأثير هورمونهاي جنسي رشد موهاي ناحيه سر كاهش مي يابد و كم كم اين موها از فرم ترمينال به ولوس فرم تبديل مي شوند ولي بدليل محل گيرنده ها ي هورموني اين مسئله در مردان اول ناحيه جلوي سر كاهش مو داريم و بعد ناحيه مركزي و سپس اين دو ناحيه بهم مي رسند. ولي دز زنان كاهش مو در تمام سر بطور يكسان داريم پس هيچوقت زنان بمانند مردان دچار طاسي سر نمي شوند.
از آنجا كه مسئله وراثت به ضرر مردان مي باشد يعني مردان با درصد احتمال بشتري دچار طاسي مي شوند پس آلوپسي در مردان شايع تر و حدود دوبرابر است. نكته جالب توجه در مورد طاسي زنان اين است كه در مراحل پيشرفته اين بيماري در زنان، ما رويش موي ترمينال در نواحي مردانه (صورت و بالاي شكم و …) (بنام هيرسوتيم) داريم. البته بدليل اين بيماري نيست و آن هم مولتي فاكتوريال بوده و دليل اصلي آن هورمون و استرس است.
درمان آلوپسي آندروژنيك:
1- ماينوكسيديل: اين دارو بخصوص در مردان زير 30 سال اگر طول بيماري زير 10 سال باشد و شعاع منطقه درگير بين 30 تا 40 درصد باشد آنهم در ناحيه مركزي سر، بيشتر مؤثر است. اين دارو بصورت محلول روزي دوبار بر روي ناحيه درگير چكانده مي شود و تا يك ساعت بعد نبايد مو خيس شود. نكته مهم اين است كه رشد مو طي 8 تا 12 ماه واضح مي شود پس زمان درمان طولاني است. از جمله عوارض اين دارو مي توان به انواع حساسيت ها اشاره كرد و نيز اينكه در عده اي از افراد پاسخ لازم درماني را ندارد.
2- آنتي آندروژن ها: اين داروها مختص زنان است و در مردان استفاده از آنها قدغن است! چراكه موجب بزرگي سينه ها، كاهش ميل جنسي، ناباروري، كوچك شدن تستيس و … مي شوند كه برگشت ناپذير است! از جمله موارد اين داروها مي توان به سيپرترون استات (ديان) و OCP اشاره كرد.
3- فيناسترايد: از جمله عارضه آن كاهش ميل جنسي است ولي اثر آن برگشت پذير است.
4- اسپيرنولاكتون
آلوپسي آره آتا (طاسي منطقه اي):
علت اين بيماري كه بصورت منطقه منطقه ناگهان موهاي سر مي ريزد، بيماريهاي سيستم ايمني مانند كم خوني ايمني، التهاب تيروئيد، ديابت و … مي باشد.
درمان:
در يك سوم موارد خودبخود خوب مي شود و نيازي به درمان ندارد ولي در موارد شديد مي توان از داروهاي كورتون، ماينوكسيديل، فلوكسازول، تريامسينولون، پووا تراپي و … استفاده كرد. از جمله عوارض كورتون مي توان به چاقي، ديابت، كاهش ايمني و در نتيجه احتمال بيشتر بيماريهاي عفوني اشاره كرد. تريامسينولون را نبايد به مقدار زياد استفاده كرد چون كاهش بافت پوست و تخريب آنرا بدنبال دارد.
اگر مناطق درگير زياد باشد، منتشر باشد، مژه ها و ابروها درگير باشد، با حساسيت همراه باشد و … وخامت اين بيماري را بيشتر مي كند.
اين بيماري كه منشأ رواني دارد به كندن مو با دستكاري خود فرد گفته مي شود كه در حين عادت يا تيك بصورت آگاهانه يا غيرآگاهانه صورت مي پذيرد. در زنان شايع تر بوده و درمان آن با داروهاي روانگردان مانند فلوكستين مي باشد ولي بايد با رواشناس مشاوره شود.
در نتيجه:
1- ريزش 70 تا 110 شاخه مو ( حدوداً يك مشت) در روز طبيعي است و اين فرايند در استرس ها شديدتر مي شود ولي هيچوقت تعداد مو كم نمي شود.
2- هيچوقت گول تبليغات دهان پر كن شامپوها و محلولها كه مي گويند رشد مو را زياد مي كنند، مو را تقويت مي كنند، پروتئين و ويتامين به مو مي رسانند، از ريزش مو جلوگيري مي كنند و … را نخوريد چراكه كاملاً غير علمي بوده و فقط و فقط براي پر كردن جيب كارخانه دار صورت مي گيرد.
3- هيچوقت در درمان كم مويي، خود درماني نكنيد و حتماً به پزشك مراجعه نماييد چراكه اولاً خيلي از موارد كم موئي همانطور كه گفته شد علتي غير هورمونال داشته و بايد آن بيماريها و علل را رفع كرد تا ريزش مو برطرف گردد. ثانياً مقدار و نوع دارو را بايد پزشك متخصص تشخيص داده و تجويز نمايد تا اثر سوء و يا حتي اثري برعكس!! نداشته باشد.
6- آقايان! بنا به دلايل گفته شده هرگز از داروهاي ضد هورمون جنسي مردانه (آنتي آندروژني) مانند ديان، Ocp و … كه داروهاي دوپينگ نيز جزو آن است را استفاده ننماييد و اگر داروئي را نمي دانيد حتماً قبل از مصرف از فرد مطلع سؤال كنيد.
